.
.
Ehlader Araştırma Bölümü
Ertuğrul Ertekin
XVI. yüzyıl müverrih ve şairlerinden Gelibolulu Mustafâ Âlî’nin (öl. 1008) Kerbelâ mersiyelerini muhtevi Subhâtü’l-Abdâl adını taşıyan bir risalesi vardır. 100 beyitlik kısa bir makteli sayılabilecek bu eserde Âlî, Kerbelâ Olayı’ndan duyduğu üzüntüyü samimi bir şekilde dile getirir.
Âlî ayrıca, Bağdat Defterdârlığı’na atandığı 993 yılında, Kerbelâ’ya gidip İmam Hüseyin’in kabrini ziyaret etmiş ve oraya bir sebil yaptırmıştır. Kerbelâ’da bulunduğu sırada ravza/matem meclislerini yakından müşahede eden Âlî, bu meclislerden ilham alarak kendisinin de mersiyeler ve gazeller yazdığını söyler.
Subhâtü’l-Abdâl aslında Gelibolulu Âlî’nin muhtelif zamanlarda yazdığı mersiyelerin bir araya getirilmiş şeklidir.[1]
* * *
Subhatü’l-Abdâl’dan Mersiyye-i Mü'essire-i Belâgat-ârâ ki der-ziyâret-i Sultân-ı Şühedâ güfte şod.
1 Gel ey nevk-i kalem mâtem ser-encâmın beyân eyle
Döküp evrâka derdün kara bahtundan figân eyle
2 Midâd-âsâ siyeh kanlar saçılsun yine çeşmünden
Likâ gibi müşevveş kıssalar şerhin beyân eyle
3 Kazâ levhine vâfir serzeniş kıl dest-i kâtibden
Kader mecmûasın yırtup perîşân dâstân eyle
4 Kül eyler mermeri âteş gibi kem harfini yazsan
İnanmazsan bir âhen levha evvel imtihân eyle
5 Huzûr erkâmını hakk eyleyüp levh-i havâtırdan
Meserret-nâmeler zevkin gönüllerde nihân eyle
6 Siyeh gey ehl-i beytün Kabeveş rûz-ı gazâsında
Bu mâtem hıdmetinde sen de dâmen-der-miyân eyle
7 Yazarsan Kerbelâ vâdîsinün müşkil belâsın yaz
Şehâdet şehdin içmiş teşne-lebler mâ-cerâsın yaz
* * *
1 Bu gam bir özge gamdur işbu mâtem turfa mâtemdür
Bu eyyâm içre hurremlik harâm oldı Muharrem'dür
2 Kapansun çıksun ol gözler ki zehr akıtmayup andan
Dem-i mâtemde îsâr itdügi bilsem yahod demdür
3 Bu gam kanın kurutdurmış velî ashâb-ı temkînün
Anunçün ekseriyyâ dem degül dökdükleri nemdür
4 Gazâ vaktinde el karsup gülen etfâli ayb itmen
Bu şöhretler anadur kim yiri çâh-ı cehennemdür
5 Mübârek başlarına nûr urunupdur alem sanma
Degüldür sürh sancaklar birer maktûl-i âlemdür
6 Yolundur şerha çeksen yol yol itsen sînen ey abdâl
Libâs-ı cismi cândan soymayan hayrân u sersemdür
7 Bu mâtemden delüp ney gibi bagrun inle ey Âlî
Benüm bu nazm-ı cân-sûzum kulak tut dinle ey Âlî
- - - - - - - - - - - - -
[1] Arslan-Aksoyak, “Gelibolulu Mustafâ Âlî’nin Kerbelâ Mersîyelerini Muhtevî Bir Risâlesi: Subhâtü’l-Abdâl”, Türklük Bilimi Araştırmaları, II, 1996, s. 49-67.
